15031,92%0,78
43,13% 0,01
50,39% 0,35
6365,76% 1,84
10292,85% 1,24
Şubat 2023’teki Kahramanmaraş merkezli depremler ve 23 Nisan’da Silivri açıklarında yaşanan 6,2 büyüklüğündeki deprem, Türkiye’nin deprem gerçeğini bir kez daha hatırlattı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın son yıllarda hayata geçirdiği kampanya ve düzenlemelerle kentsel dönüşüm ve güçlendirme çalışmalarında artış yaşansa da riskli yapı stoku hâlâ milyonlarla ifade ediliyor.
Son 22 yılda 3,5 milyondan fazla konut dönüştürüldü ancak hâlâ 6 milyon civarında riskli konut bulunuyor. Uzmanlar, bu binalarda oturan vatandaşların geç kalmadan dönüşüm veya güçlendirme adımlarını atması gerektiğini belirtiyor.
Şehircilik ve Kentsel Dönüşüm Derneği Genel Başkanı Hüseyin Kılınçarslan, Türkiye’nin çok sayıda fay hattı üzerinde bulunduğunu hatırlatarak, kentsel dönüşüm ve güçlendirmenin hayati bir ihtiyaç olduğunu söyledi.
Kılınçarslan, dönüşümün yalnızca binaları yenilemekten ibaret olmadığını; yaşam kalitesini artırmak, çevresel sürdürülebilirliği sağlamak, sanayiyi depreme karşı güçlendirmek ve afetlere dirençli şehirler oluşturmak anlamına geldiğini vurguladı. Ayrıca kamu, özel sektör ve sivil toplum iş birliği ile planlı, bilimsel ve katılımcı bir yaklaşımın şart olduğunun altını çizdi.
Kılınçarslan, özellikle riskli yapı yoğunluğunun yüksek olduğu Marmara Bölgesi için şu önerileri sundu:
Acil Risk Haritası – Tüm riskli yapılar bağımsız denetimle tespit edilip dijital veri tabanına işlenmeli.
Hızlandırılmış İzin Süreçleri – Ruhsat, proje onayı ve finansman tek merkezden hızlıca yürütülmeli.
Güçlendirme Teşvikleri – Yıkım yerine güçlendirme projelerine devlet destekli kredi ve vergi avantajı sağlanmalı.
Entegre Tesis Yönetimi – Dönüşüm sonrası binalarda enerji verimliliği, güvenlik, geri dönüşüm ve afet yönetimi planları zorunlu olmalı.
Toplumsal Afet Eğitimi – Afet öncesi ve sonrası yaşam becerileri yaygın şekilde öğretilmeli.
Gayrimenkul ve İnşaat Platformu Başkanı Mustafa Ekiz ise vatandaşların dönüşüm ve güçlendirme konusunda bilinçlendirilmesinin, yasal süreçlerin hızlandırılmasının ve teşviklerin artırılmasının önemine değindi.
Ekiz, yasal düzenlemelerin sadeleştirilmesi, onayların tek merkezden koordine edilmesi ve yerel yönetim-özel sektör iş birliğinin güçlendirilmesi gerektiğini söyledi. Kentsel dönüşümün milli bir seferberlik olarak görülmesini önerdi.
Bina güçlendirme uzmanı Sinan Türkkan, Türkiye’deki 6 milyon riskli konutun 5 milyonunun güçlendirme yöntemiyle kurtarılabileceğini belirtti.Türkkan, güçlendirmenin kentsel dönüşüme kıyasla daha kısa sürede ve düşük maliyetle yapılabildiğini vurgulayarak vatandaşlara şu uyarıda bulundu:
“Bina analizi yaptırmadan yaşamak, frenleri kontrol edilmemiş bir araçla yola çıkmaya benzer. Önce binamızın durumunu öğrenmeli, ardından güçlendirme mi yoksa dönüşüm mü yapacağımıza karar vermeliyiz.”
Türkkan, güçlendirme sürecindeki KDV oranlarının düşürülmesi ve belediyelerde uzman ekiplerin görev alması gerektiğini de sözlerine ekledi.
