TÜİK Sosyal Koruma İstatistiklerini Açıkladı

Emekli ve yaşlılara yönelik harcamalar 1 trilyon 175 milyar 190 milyon TL ile toplam sosyal koruma yardımlarının büyük kısmını oluşturdu. Bunu, 809 milyar 343 milyon TL ile hastalık ve sağlık bakımı harcamaları takip etti. Bu iki harcama kalemi, sosyal koruma yardımlarında belirleyici bir rol oynadı.

Sosyal koruma harcamalarının gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) içindeki payı 2023 yılında %10,1 olarak kaydedildi. Sosyal koruma yardımlarının GSYH’ye oranı ise %10,0 oldu. Risk ve ihtiyaç gruplarına göre yapılan incelemede, emekli ve yaşlılara yönelik harcamalar %4,4 ile en büyük payı aldı. Bunu, %3,0 ile hastalık/sağlık bakımı ve %1,0 ile dul/yetim yardımları izledi.

Sosyal koruma yardımlarının %13,3’ü şartlı olarak yapıldı. Şartlı yardımlar içerisinde en büyük payı %51,2 ile aile ve çocuk yardımları oluşturdu. Engelli ve malul yardımları %17,7, hastalık ve sağlık bakımı yardımları ise %13,4 pay aldı.

Toplam sosyal koruma yardımlarının %63,0’ü nakdi olarak gerçekleştirildi. Nakdi yardımların %70,1’i emekli ve yaşlılara yönelik oldu. Dul ve yetim yardımları %15,4 ile ikinci sırada yer alırken, aile ve çocuk yardımları %5,4’lük bir pay aldı.

Sosyal koruma gelirleri içinde devlet katkıları %39,6 ile en büyük paya sahip oldu. İşveren sosyal katkıları %29,7, bireyler tarafından yapılan sosyal katkılar ise %23,9 olarak belirlendi. Bu oranlar, sosyal koruma finansmanında devlet ve bireylerin birlikte hareket ettiğini ortaya koydu.

2023 yılında sosyal koruma kapsamında maaş alan kişi sayısında da artış yaşandı. Emekli, yaşlı, dul, yetim ve engelli/malul maaşı alan kişi sayısı, %13,8’lik bir artışla 16 milyon 893 bine ulaştı. 2022 yılında bu sayı 14 milyon 851 bin kişi olarak kaydedilmişti.

Sosyal koruma kapsamında maaş yardımı sayısı da artış gösterdi. 2022 yılında 15 milyon 630 bin olan maaş yardımı sayısı, 2023 yılında 17 milyon 719 bine çıktı. Bu artış, sosyal koruma kapsamının genişlediğini ortaya koydu.

Sosyal koruma yardımlarında emekli ve yaşlıların öncelikli bir grup olduğu görüldü. Dul ve yetimlere yönelik yardımlar ile sağlık ve bakım hizmetleri de önemli bir yer tuttu. Yardımların dağılımında toplumsal ihtiyaçların göz önünde bulundurulduğu anlaşıldı.

Şartlı yardımlar, özellikle aile ve çocuklara yönelik olarak yoğunlaşırken, engelli ve malul bireylere yapılan yardımlar da dikkat çekti. Bu yardımlar, ihtiyaç gruplarının hedeflendiğini ve sosyal politikaların bu doğrultuda şekillendiğini gösterdi.

Nakdi yardımların ağırlıklı olması, bireylerin günlük ihtiyaçlarına yönelik doğrudan destek sağlandığını ortaya koydu. Bununla birlikte, sosyal koruma yardımlarının nakdi olmayan kısmı da ihtiyaç sahiplerine yönelik önemli katkılar sağladı.

Genel olarak, 2023 yılı sosyal koruma harcamaları, ülkemizde sosyal destek sisteminin genişlediğini ve toplumun farklı kesimlerine yönelik yardımların çeşitlendiğini gösterdi. Bu durum, sosyal koruma sisteminin ekonomik büyüklüğünü ve önemini bir kez daha ortaya koydu.