Coğrafi Konum ve İklim

Aksaray, İç Anadolu Bölgesi’nin güneybatısında, 38°45' kuzey enlemi ile 34°04' doğu boylamı arasında yer almaktadır. Kuzeyde Kırşehir, doğuda Nevşehir, güneyde Niğde ve batıda Konya ile komşudur.

Şehir, deniz seviyesinden yaklaşık 980 metre yükseklikte bulunur ve genellikle karasal iklimin etkisi altındadır. Yazları sıcak ve kurak, kışları ise soğuk ve kar yağışlı geçmektedir. Özellikle Hasan Dağı gibi yüksek kesimlerde kış aylarında sert hava koşulları görülmektedir. Aksaray’ın toprakları büyük ölçüde volkanik kökenlidir ve bu durum, tarımsal üretimi olumlu yönde etkilemektedir. Şehir sınırları içinde Tuz Gölü’nün güneybatı kıyıları da bulunmaktadır.

Nüfus ve Demografik Yapı

TÜİK 2023 verilerine göre Aksaray’ın nüfusu yaklaşık 450.000’dir. Nüfusun büyük bölümü merkez ilçede toplanmış olup, kırsal bölgelerde tarım ve hayvancılıkla uğraşan önemli bir kesim bulunmaktadır. Aksaray, 1989 yılında il statüsü kazanmadan önce Niğde’ye bağlı bir ilçeydi. Son yıllarda sanayi yatırımları ve şehirleşme süreciyle birlikte göç alan bir kent haline gelmiştir.

Nüfusun büyük bir kısmı Türkmen kökenlidir. Ancak zaman içinde Anadolu’nun farklı bölgelerinden göç eden topluluklarla birlikte demografik yapı çeşitlenmiştir. Şehirde genç nüfus oranı görece yüksektir ve üniversite öğrencilerinin de etkisiyle sosyal ve ekonomik hareketlilik artmaktadır.

Tarih ve Kültürel Miras

Aksaray, tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Bölgede yapılan arkeolojik kazılar, Hititler, Frigler, Romalılar, Bizanslılar, Selçuklular ve Osmanlıların bu topraklarda izler bıraktığını göstermektedir.

Özellikle Selçuklu döneminde önemli bir ticaret merkezi haline gelen Aksaray, tarihi İpek Yolu’nun geçtiği güzergâhlardan biri olması sebebiyle büyük bir gelişim göstermiştir. Sultanhanı Kervansarayı, Anadolu’daki en büyük ve en görkemli kervansaraylardan biri olup, ticaret yolları üzerindeki konumuyla tarih boyunca önemli bir rol oynamıştır.

Bunun dışında, Ihlara Vadisi, Melendiz Çayı’nın oluşturduğu derin vadisi ve içinde barındırdığı yüzlerce yıllık kaya kiliseleriyle ünlüdür. Özellikle Bizans dönemine ait freskler, Hristiyanlık tarihine ışık tutmaktadır.

Doğal Güzellikler ve Turizm

Aksaray, Kapadokya Bölgesi içinde yer alması sebebiyle doğal güzellikleriyle de ünlüdür. En önemli turistik alanlardan bazıları şunlardır:

Ihlara Vadisi: Doğa yürüyüşleri ve tarih severler için eşsiz bir alan olan vadi, 14 km uzunluğundadır ve yüzlerce kaya kilisesine ev sahipliği yapmaktadır.

Hasan Dağı: 3.268 metre yüksekliğiyle bölgenin en büyük volkanik dağlarından biridir. Dağcılık, doğa sporları ve kış turizmi açısından büyük bir potansiyele sahiptir.

Tuz Gölü: Türkiye’nin en büyük ikinci gölü olan Tuz Gölü’nün bir kısmı Aksaray sınırlarında yer almaktadır. Doğal tuz oluşumları, flamingolar gibi kuş türleri ve eşsiz manzaralarıyla önemli bir turizm noktasıdır.

Manastır Vadisi ve Selime Katedrali: Kaya oyma yapılarıyla ünlü bu bölge, Kapadokya’nın en önemli dini merkezlerinden biri olmuştur.

Ekonomi ve Tarımsal Faaliyetler

Aksaray ekonomisi büyük ölçüde tarım, hayvancılık ve sanayiye dayanmaktadır. Şehirde özellikle şunlar ön plana çıkmaktadır:

Tarımsal Üretim: Aksaray’da en çok üretilen tarım ürünleri arasında buğday, arpa, şeker pancarı, ayçiçeği ve patates yer almaktadır. Şehirde sulama olanaklarının artmasıyla birlikte tarım sektörü giderek gelişmektedir.

Hayvancılık: Türkiye’nin önemli büyükbaş hayvancılık merkezlerinden biri olan Aksaray, özellikle süt üretimiyle tanınmaktadır. Şehirde birçok modern süt ve et işleme tesisi bulunmaktadır.

Sanayi: Son yıllarda sanayi yatırımları artış göstermiştir. Aksaray Organize Sanayi Bölgesi, özellikle otomotiv ve gıda sektörlerinde faaliyet gösteren fabrikalarla dikkat çekmektedir.

Ulaşım ve AltyapıAksaray, İç Anadolu Bölgesi’nde stratejik bir konumda bulunmaktadır. Konya, Ankara ve Nevşehir gibi büyük şehirlere yakın olması, ulaşımı oldukça kolaylaştırmaktadır. Şehirde havalimanı bulunmamakla birlikte, en yakın havalimanı Nevşehir Kapadokya Havalimanı’dır.

Karayolu açısından Aksaray, Türkiye’nin en önemli kara yollarından biri olan E-90 (D-750) karayolu üzerinde yer almaktadır. Ayrıca, Konya ve Ankara gibi büyük şehirlerle bağlantılı yolları sayesinde ulaşım oldukça rahattır.