Aksaray Üniversitesi ile Harran Üniversitesi iş birliğinde TÜBİTAK desteğiyle yürütülen proje kapsamında, süt alerjisine neden olan beta-laktoglobulin (BLG) geninin susturulması hedeflendi. Tüp ortamında geliştirilen sığır embriyolarında uygulanan genetik düzenleme sonrası, taşıyıcı ineklere transfer edilen embriyolardan biri dişi, biri erkek olmak üzere iki sağlıklı buzağı dünyaya geldi.

Türkiye’de ve Dünyada Bir İlk Gerçekleşti

Proje, BLG geninin CRISPR-Cas9 teknolojisi ile değiştirilmesiyle Türkiye'de ve dünyada ilk kez bu tür bir başarıya ulaşıldığını gösteriyor. Buzağılar yetişkinliğe eriştiğinde, elde edilecek sperm ve yumurtalarla BLG içermeyen süt veren hayvanların üretilmesi planlanıyor. Böylece süt alerjisi olan bireyler için daha sağlıklı alternatifler sunulması hedefleniyor.

Embriyo Transferi Aksaray Üniversitesi’nde Gerçekleştirildi

Çalışmada kullanılan yumurta hücreleri, mezbahadan temin edilen inek ovaryumlarından elde edilerek laboratuvar ortamında döllendi. Zigotlara, Cas9 enzimi ve rehber RNA elektroporasyon yöntemiyle aktarıldı. Genetik modifikasyon tespit edilen embriyolar sıvı azotla dondurularak korundu ve daha sonra Konya’nın Doğanhisar ilçesindeki taşıyıcı ineklere transfer edildi. Gebelik sonunda doğan iki sağlıklı buzağı, projenin başarısını gözler önüne serdi.

Ulusal ve Uluslararası Bilim İnsanları İş Birliğiyle Yürütüldü

Projede Harran, Aksaray, Dicle, Kastamonu ve Atatürk üniversitelerinin yanı sıra Lalahan Hayvancılık Araştırma Enstitüsü'nden uzman akademisyenler görev aldı. Aksaray Üniversitesi’nden Prof. Dr. Tahir Karaşahin, Doç. Dr. Şükrü Dursun ve Araş. Gör. Göktuğ Şentürk projeye önemli katkılar sundu. Projenin başında ise Prof. Dr. Faruk Bozkaya ve Prof. Dr. M. Osman Atlı yer aldı.

CRISPR Teknolojisinin Hayvancılıktaki Geleceği

2020 Nobel Ödülü sahibi Jennifer Doudna ve Emmanuelle Charpentier tarafından geliştirilen CRISPR-Cas9 teknolojisi, genetik hastalıkların yanı sıra hayvansal üretimde de kullanılmaya başlandı. FDA onayıyla somon balıklarında ve et üretiminde kullanılan bu yöntem, Türkiye’de ilk kez süt alerjenini ortadan kaldırmak için başarıyla uygulandı. Prof. Dr. Faruk Bozkaya, bu gelişmenin hayvancılıkta sürdürülebilir ve güvenli üretimin önünü açacağını ifade etti.