Uzmanlar, bu eşitlenmenin ekonomik koşullar ve istihdam piyasasındaki değişimlerden kaynaklandığını belirtiyor. Özellikle iş gücü piyasasında üniversite mezunlarına yönelik talebin düşmesi ve bazı mesleklerde lise mezunlarının da kolayca iş bulabilmesi, gelir farkının azalmasında etkili oldu.
TÜİK'in yayımladığı rapora göre, lise mezunlarının ortalama aylık geliri 2024 yılında 13.800 TL'ye ulaşırken, üniversite mezunlarının ortalama aylık geliri ise 14.200 TL olarak belirlendi. Aradaki farkın azalmış olması, mezuniyet sonrası iş bulma ve gelir beklentilerini yeniden değerlendirme ihtiyacını gündeme getiriyor.
Eğitim düzeyi ile gelir arasındaki geleneksel bağın zayıflamasına dikkat çeken ekonomistler, üniversite mezunlarının iş bulma sürecinde yaşadığı zorluklara vurgu yapıyor. Bazı sektörlerde, özellikle hizmet ve perakende alanında lise mezunları, üniversite mezunlarıyla aynı pozisyonlarda çalışabiliyor. Bu durum, gelir farkının azalmasına yol açan temel etkenlerden biri olarak öne çıkıyor.
Uzmanlar, bu verilerin gençlerin kariyer ve eğitim planlarını yeniden şekillendirmesine neden olabileceğini belirtiyor. Yükseköğretim, uzun yıllardır daha iyi bir gelir ve yaşam standardı vaadiyle tercih edilirken, bu durum artık sorgulanır hale geldi.
Özellikle büyük şehirlerde artan yaşam maliyetleri, gençlerin iş seçiminde gelir düzeyini daha önemli bir kriter haline getirdi. Bu nedenle bazı gençler, lise mezunu olarak meslek sahibi olmayı ve erken yaşta iş hayatına atılmayı daha cazip bulabiliyor.
Eğitim uzmanları ise bu tablonun uzun vadede eğitime olan talebi azaltabileceği ve üniversite mezunu işsizliğini artırabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor. Aynı zamanda, eğitim sisteminde iş dünyasının ihtiyaçlarına uygun programların geliştirilmesi gerektiği de sıkça vurgulanıyor.
İş dünyası temsilcileri ise gençlerin meslek seçimlerinde daha bilinçli hareket etmeleri gerektiğini belirtiyor. Bazı sektörlerde nitelikli eleman açığının bulunduğuna dikkat çeken yetkililer, doğru alanlarda eğitim alan gençlerin her zaman iş bulabileceğini ifade ediyor.
Üniversite mezunlarının gelir avantajının azalması, gençlerin sadece diploma sahibi olmaktan ziyade, farklı yetenekler ve deneyimler kazanmasına olan ihtiyacı artırıyor. Bu nedenle bireylerin iş dünyasının taleplerine göre kendilerini geliştirmeleri önem kazanıyor.
TÜİK'in bu verileri, yükseköğretim politikalarının yeniden ele alınması gerektiğini de gündeme taşıdı. Eğitim-öğretim programlarının güncellenmesi, gençlerin yalnızca diplomaya değil, aynı zamanda iş dünyasının ihtiyaç duyduğu yetkinliklere de sahip olmasını sağlayabilir.
Sonuç olarak, 2024 verileri, eğitim sisteminde ve istihdam politikalarında köklü değişiklikler yapılması gerektiğini ortaya koyuyor. Üniversite mezunlarının gelir avantajını kaybetmesi, gençlerin gelecek planlarında daha bilinçli ve stratejik adımlar atmasını zorunlu hale getiriyor.