Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı Mayıs ayına ait Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) verilerini kamuoyuyla paylaştı. Verilere göre endeks, aylık bazda %2,15, yıllık bazda ise %31,80 oranında artış gösterdi. Girdi fiyatlarındaki bu artış, tarımsal üretimde sürdürülebilirlik açısından endişeleri beraberinde getiriyor.
Tarım-GFE, tarımsal üretimde kullanılan mal ve hizmetlerin fiyat değişimlerini takip eden bir endeks olarak öne çıkıyor. Endeks, "tarımda kullanılan mal ve hizmetler" ile "tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler" olmak üzere iki ana gruptan oluşuyor. 2020 yılını baz alan bu gösterge, üretim sürecindeki maliyet baskılarını analiz etmede önemli bir rol oynuyor.
TÜİK'in açıkladığı verilere göre:
Aylık artış: %2,15
Aralık 2024'e göre artış: %14,99
Yıllık artış (Mayıs 2024'e göre): %31,80
12 aylık ortalamalara göre artış: %33,11
Bu oranlar, tarım sektöründeki üreticilerin maliyet yükünün giderek arttığını net şekilde ortaya koyuyor.
Endeksin detaylarına bakıldığında:
Aylık değişimler:
Tarımda kullanılan mal ve hizmetler: %1,74 artış
Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler: %4,59 artış
Yıllık değişimler:
Tarımda kullanılan mal ve hizmetler: %31,08 artış
Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler: %36,12 artış
Mazot, gübre, zirai ilaç ve enerji gibi temel girdilerdeki artışlar üreticiyi zorlarken, ekipman ve makine gibi yatırımlar da maliyet açısından büyük yük oluşturuyor.
Çiftçiler, artan girdi fiyatlarının ürün fiyatlarına kaçınılmaz şekilde yansıyacağını belirtiyor. Özellikle mazot ve gübre maliyetlerinin yükselmesi, üretim planlamasını zorlaştırıyor ve çiftçinin kârlılığını azaltıyor.
Ekonomi uzmanları ise, tarımda yaşanan maliyet artışlarının enflasyonist baskıyı artırabileceğine dikkat çekiyor. Girdi fiyatlarının yükselmesi, tüketiciye yansıyan gıda fiyatlarında yeni zamların sinyallerini veriyor.
Beklentiler ve Öneriler
Sektör temsilcileri, üretimin sürdürülebilirliği için devlet desteklerinin artırılmasını ve girdi maliyetlerinin kontrol altına alınmasını talep ediyor. Önümüzdeki dönemde Tarım-GFE'nin artış eğilimini sürdürmesi beklenirken, üretici ve tüketici cephesinde etkilerinin azaltılması için yapısal önlemler alınması gerektiği vurgulanıyor.
