Diyarbakır'ın Kocaköy ilçesinde, ince bir sütunla ayakta duran geniş bir kaya parçası, bilim insanlarını hayrete düşürüyor. İlçe merkezine yaklaşık 4 kilometre uzaklıktaki bu oluşum, 'mantar kaya' veya 'kalkan kaya' olarak anılıyor ve yıllara meydan okuyan yapısıyla dikkat çekiyor.
Antropolog Naci Akdemir, bulunduğu arazinin sediment tortulu kaya kütlelerinden oluştuğunu belirtiyor. Akdemir, bu arazinin Afrika-Arabistan plakasının Avrasya'yı kuzeye doğru itmesiyle oluştuğunu ve sürecin 250-300 milyon yıl önce başladığını vurguluyor. Arazinin halen yükselmeye ve yılda 10-15 milimetre hızla kuzeye ilerlemeye devam ettiğini ifade eden Akdemir, "Şu gördüğümüz yapı, coğrafyacıların 'şeytan masası' veya 'mantar kayası' dediği oluşumun tipik ve en güzel örneklerinden biridir" diyor.
Antropolog Naci Akdemir, bu ilginç kaya oluşumunu buzul çağından kalma bir yapı olarak değerlendiriyor. Akdemir, "Bunlar daha çok su ve rüzgar aşındırmasıyla oluşmakla birlikte, benim kanaatime göre bu, biraz da buzul çağından kalma bir aşındırmanın eseridir" diye ekliyor. Bulundukları zeminde su aşındırmasını hatırlatacak bir su akış çizgisi veya dere olmadığına dikkat çekerek, oluşumun buzul aşındırması neticesinde meydana geldiğini savunuyor.
Savaş aleti olan kalkana benzetildiği için 'kalkan kaya' olarak da adlandırılan bu oluşum, Kocaköy'ün en önemli simgelerinden biri. Akdemir, kayanın yaklaşık 5-6 milyon yıl önce bugünkü halini aldığını belirtiyor. Bu süreçte, şimdiki Afrika-Arabistan ile Avrasya arasında, Atlas Okyanusu ile Hint Okyanusu'nu birbirine bağlayan Tetis Denizi'nin bulunduğunu, Akdeniz'in ise bu kadim denizin bir kalıntısı olduğunu sözlerine ekliyor.
